Home » All Layouts » Tào Tháo, trang sử thất lạc của một anh hùng (Kỳ 7): Quét sạch tàn quân Viên Thiệu, xưng bá Trung Nguyên

Tào Tháo (155 – 220) là một ngôi sao sáng trên vũ đài lịch sử Trung Hoa, mưu trí hơn người, toàn tài văn võ, một tay chống giữ triều cương, bình định phản loạn, gây nền thái bình, đặt định thống nhất giang sơn.

Suốt hàng nghìn năm qua, đã có biết bao câu chuyện xung quanh Tào Tháo, người gọi ông là quân tử, kẻ cho ông là tiểu nhân, người hâm mộ, kẻ khinh ghét, thực là trăm nhà đua tiếng. Chuyện cũ nghìn năm phủ bụi, thật giả đôi khi khó tường, loạt bài về Tào Tháo sẽ phần nào giúp quý độc giả có được cái nhìn toàn diện, chân thực và công bằng nhất về nhân vật từng tiêu tốn biết bao giấy mực này.

Xem thêm:  Kỳ 1,  Kỳ 2,  Kỳ 3,  Kỳ 4,  Kỳ 5,  Kỳ 6

***

Đánh Nghiệp Thành, thu Hà Bắc

Viên Thiệu có 3 con trai: Đàm, Hy, Thượng. Vợ của Thiệu là Lưu Thị rất quý Thượng, thường khen với Thiệu. Thiệu cũng muốn lập Thượng làm đích tử, trao quyền nối dõi, bèn cử con trưởng Viên Đàm tới trấn giữ Thanh Châu. Mưu sĩ là Thư Thụ can gián nhưng Thiệu cũng bỏ ngoài ta, chỉ nói: “Ta lệnh cho các con mỗi đứa giữ một châu quận để coi tài năng của chúng ra sao“.

Bởi thế, Thiệu phong con thứ hai Viên Hy làm Thứ sử U Châu, lại cho cháu ngoại là Cao Cán làm Thứ sử Tinh Châu. Mùa thu, tháng 9, Tào Tháo qua sông đánh Viên Đàm. Đàm cho người về cấp báo với Viên Thượng. Thượng để Thẩm Phối ở lại giữ Nghiệp Thành, thân chinh dẫn quân đi giúp Đàm, cùng đánh Tào Tháo. Đàm, Thượng liên hợp, cuối cùng vẫn bị đánh bại, phải lui binh cố thủ.

Tháng 2, năm 203 (tức Kiến An năm thứ 8), Tào Tháo tấn công Lê Dương, cùng hai anh em Viên Đàm, Viên Thượng đánh nhau dưới thành. Đàm, Thượng lại thua, buộc phải bỏ chạy, trở về Nghiệp Thành. Mùa hạ, tháng 4, Tháo truy đuổi anh em họ Viên đến tận Nghiệp Thành, cho quân sĩ gặt hết lúa mạch.

Chư tướng thúc giục Tào Tháo thừa thắng công phá Nghiệp Thành nhưng Quách Gia hiến kế rằng: “Thiệu yêu quý hai đứa con này lắm, không biết nên lập đứa nào. Giờ quyền chúng ngang nhau, đều có thủ hạ dưới trướng phụ giúp, tất sẽ có lúc giao tranh. Nếu ta đánh gấp, chúng sẽ bảo vệ lẫn nhau, còn nếu trì hoãn thì chúng ắt nảy lòng tranh đoạt. Nay không gì bằng minh công xuôi về nam đến Kinh Châu, vờ đánh Lưu Biểu, đợi chúng sinh biến, lúc ấy bất ngờ tập kích, chỉ một trận là định được“. Tháo khen kế ấy hay, bèn làm theo. Tháng 5, Tháo về Hứa Đô, để Giả Tín ở lại Lê Dương, mặc cho Viên Đàm, Viên Thượng tự đánh lẫn nhau.

Viên Đàm, Viên Thượng con trai Viên Thiệu. Ảnh dẫn theo youtube.com
Viên Đàm, Viên Thượng con trai Viên Thiệu. Ảnh dẫn theo youtube.com

Tháng 8, Tào Tháo xuất quân đánh tiếng chinh phạt Lưu Biểu, tiến ra Tây Bình. Quả nhiên Viên Thượng đem quân đại phá Viên Đàm. Đàm chạy đến huyện Bình Nguyên, cố thủ trong thành. Thượng vây thành đánh gấp. Đàm túng thế, bèn cử Tân Tỉ đến ra mắt Tào Tháo, ngỏ ý xin hàng, mong được cứu viện.

Chư tướng nghi đó là gian kế, thuộc hạ phần đông đều cho rằng Lưu Biểu hùng mạnh cần phải đánh trước, còn Viên Đàm, Viên Thượng chưa cần lo lắng. Duy chỉ có mưu sĩ Tuân Du có cái nhìn khác, khuyên Tháo rằng: “Lúc này, thiên hạ đang có nhiều việc, thế mà Lưu Biểu ngồi giữ Giang, Hán, có thể thấy y không có chí tiến thủ bốn phương vậy. Họ Viên chiếm giữ đất đai 4 châu, giáp sĩ chục vạn, Thiệu lại lấy khoan hòa mà thu phục lòng người. Giả sử hai con Viên Thiệu anh em hòa mục, cùng giữ Nghiệp Thành thì ắt việc lớn thiên hạ khó mà xong được. Nay anh em chúng ghét bỏ nhau, ấy là cái thế khiến cả hai đều không thể vẹn toàn vậy. Nếu để chúng hợp lực lại thì càng khó mà đồ được. Nhân lúc chúng loạn, ta ra tay trước, thiên hạ ắt định. Cơ hội lần này không thể lỡ mất“.

Tháo cho là đúng, bèn nói: “Ta đánh Lã Bố, Biểu không vào cướp. Đánh nhau ở Quan Độ, Biểu cũng chẳng cứu Thiệu, ấy là tên giặc chỉ biết tự giữ mình, nên diệt trừ sau. Đàm, Thượng giảo hoạt, lại đang tranh nhau, trong ngoài đều loạn. Túng thế, Đàm mới hàng ta, chẳng qua là thế cùng bó tay vậy. Giả sử ta phá được Thượng, thu lấy đất đai, cũng nhiều điều lợi“. Bởi thế, Tào Tháo quyết định ứng cứu Viên Đàm.

Tân Tỉ, người quận Dĩnh Xuyên, khi ấy cũng khuyên Tào Tháo rằng: “Lấy uy đức của minh công mà đánh kẻ địch khốn cùng, diệt lũ giặc tàn kiệt quệ thì chẳng khác nào cái thế gió lốc quét lá vàng. Nay nhân lúc Đàm cầu cứu, minh công thuận tay mang quân đánh thẳng Nghiệp Quận thì Hà Bắc ắt là bình định. Hà Bắc định rồi thì minh công tất dựng được nghiệp bá vậy“. Tháo khen là phải, hết sức tán dương, bèn theo kế đó.

Mùa đông, tháng 10, Tào Tháo dẫn quân đến Lê Dương, cho con trai là Tào Chỉnh kết hôn ước với con gái của Viên Đàm. Viên Thượng nghe tin, bèn rời Bình Nguyên, trở về Nghiệp Quận. Bấy giờ, Lã Khoáng, Lã Tường ở Đông Bình phản Thượng, mang quân đến Dương Bình hàng Tào, được phong làm Liệt hầu.

Viên Đàm nhân đó được giải vây, bèn ngầm lấy ấn thụ Tướng quân đưa cho Khoáng. Khoáng nhận lấy ấn lại đưa cho Tào Tháo. Tháo nói: “Ta luôn biết Đàm có bụng toan tính. Hắn muốn ta đánh Thượng để được nhàn rỗi lấy dân tụ quân. Nếu Thượng bị phá, hắn sẽ tự cường, thừa cơ làm khó ta. Nhưng Thượng thua ta mạnh, Đàm có thể làm khó ta được sao?“. Mưu mô nhỏ mọn ấy của Viên Đàm quả thực chỉ là trò con nít trong mắt Tào Tháo.

Năm 204 (tức Kiến An năm thứ 9), chiến sự liên tiếp nổ ra. Tháng 2, Thượng vây đánh Đàm, để Lưu Do, Thẩm Phối ở nhà giữ Nghiệp Thành. Tào Tháo tiến quân đến Hoàn Thủy, đánh bại Lưu Do. Mùa hạ tháng 4, Tháo đem quân chiếm thành Hàm Đan. Đến tháng 5, Tháo lại về đánh Nghiệp Thành, phá hủy núi đất, địa đạo, đào hào xung quanh dài đến 40 dặm.

Tháo lệnh cho quân sĩ đào hào nông, thoạt trông có vẻ dễ vượt qua để nhử quân trong thành đánh ra. Thẩm Phối lên lầu nhìn thấy chỉ cười lớn, đóng chặt cửa thành, quyết không tiến ra. Tháo lại cho dẫn nước sông Chương rót vào ngập thành. Người trong thành chết đói quá nửa. Mùa thu, tháng 7, Viên Thượng mang quân trở về cứu Nghiệp Thành. Chư tướng đều khuyên rằng: “Lần này hắn về, ắt sẽ tử chiến, nên tránh thì hơn“. Tào Tháo cười nói: “Nếu Thượng đến bằng đường lớn thì nên tránh đi. Nhược bằng hắn theo đường phía tây núi thì ắt bị ta bắt được“.

Quả nhiên, Viên Thượng vì sợ đường lớn có mai phục bèn chọn đi đường núi, tới ngay Phũ Thủy lập trại. Tối hôm đó, Thượng dẫn quân đánh úp trại Tào nhưng bị Tào Tháo đón lõng phá tan, lại vây chặt trại của Thượng. Không hợp binh với quân trong thành được, Thượng bèn sai Thứ sử Dự Châu ngày trước là Âm Quỳ cùng Trần Lâm đến xin hàng. Nhưng Tháo không cho, lại càng vây gấp.

Viên Thượng bỏ chạy trong đêm, ra giữ Kỳ Sơn. Tháo lại truy kích, thu được rất nhiều quân nhu, vũ khí, lại lấy được cả ấn thụ tiết việt của Thượng. Nghe được tin ấy, người trong Nghiệp Thành ý chí đều tan vỡ cả. Tháng 8, cháu của Thẩm Phối là Thẩm Vinh đang đêm mở cửa thành Đông môn rước quân ngoài vào. Thẩm Phối đón đánh, thua, bị bắt sống. Tháo sai chém đầu. Nghiệp Thành bình định.

Thời niên thiếu, Tào Tháo quen biết Viên Thiệu, sau đó cả hai cùng dấy binh trừ diệt Đổng Trác. Lúc này âm dương đôi đường cách biệt, Tào Tháo cảm khái, tự mình đến trước mộ Thiệu tế lễ người bạn cũ, đồng thời là địch thủ lớn nhất đời binh nghiệp. Tháo vừa đọc văn tế, vừa khóc lóc thảm thương, tình cảm rung động cả trời đất.

Tháo lại an ủi vợ Thiệu, trả lại bảo vật cho người nhà, lại ban cho các đồ vải lụa, bông mềm, cấp thêm lương thực. Đối với địch thủ cũ, Tào Tháo vẫn giữ được chữ “Nghĩa” ngời sáng như thế, tuyệt nhiên không vì ân oán cá nhân mà thù hằn, sân hận, chỉ là thuận theo ý Trời đành phải diễn nghĩa mà thôi.

Viên Thiệu là bạn thời niên thiếu với Tào Tháo. Ảnh dẫn theo youtube.com
Viên Thiệu là bạn thời niên thiếu với Tào Tháo. Ảnh dẫn theo youtube.com

Tháng 9, Tào Tháo hạ lệnh: “Hà Bắc mắc nạn họ Viên, vậy nên lệnh cho năm nay không phải nộp tô thuế nữa“. Tháo lại chiểu theo phép công, trừng phạt những kẻ cường hào, trăm họ vì thế vui sướng, cảm tạ ân đức. Thiên tử để Tháo lĩnh chức Ký Châu mục. Tháo lại khiêm nhường, giao trả lại đất Duyện Châu cho triều đình. Khi ấy Quách Gia khuyên Tào Tháo tuyển chọn nhân tài, danh sĩ của 4 châu Thanh, Ký, U, Tinh về giúp việc để quy thuận lòng người. Tháo đồng ý, bèn làm theo ngay.

Năm 205 (tức Kiến An năm thứ 10), mùa xuân tháng một, Tào Tháo công đánh Viên Đàm, kịch chiến từ sáng đến trưa nhưng không phá được. Tháo bèn tự mình cầm dùi đánh trống, cổ vũ sĩ khí. Sĩ tốt phấn chấn, lập tức phá thành, trảm Viên Đàm cùng cả vợ con. Ký Châu từ đây bình định.

Tào Tháo hạ lệnh: “Những kẻ cùng họ Viên làm điều ác cho phép hối cải“. Tấm lòng Tào Tháo thực bao dung, luôn cho kẻ thù một cơ hội, một đường lùi. Ông lại lệnh cho dân chúng không được trả thù riêng, nghiêm cấm ma chay linh đình, tất cả phải chiểu theo phép nước. Tháng ấy, đại tướng của Viên Hy là Tiêu Xúc, Trương Nam làm phản, mang quân đánh Viên Hy, Viên Thượng. Hy, Thượng lại trốn sang Tam Quận, Ô Hoàn. Bọn Xúc đem cả huyện đầu hàng Tào Tháo, được phong làm Liệt hầu.

Năm 206 (tức Kiến An năm thứ 11), mùa xuân tháng một, Tào Tháo đánh Cao Cán (cháu ngoại Viên Thiệu). Nguyên trước kia khi Tào Tháo bình định Nghiệp Quận, Cán đã xin hàng, được phong làm Thứ sử. Sau Cán nghe tin Tào Tháo mang quân chinh phạt Ô Hoàn bèn làm phản ở trong châu, cử binh giữ ải Hồ Quan. Cao Cán nghe Tào Tháo thân chinh đến đánh thì sợ hãi, để biệt tướng ở lại thủ thành, chạy sang nương nhờ Hung Nô, cầu cứu Thiền Vu. Thiền Vu không chịu giúp. Tào Tháo vây ải Hồ Quan suốt 3 tháng ròng, phá được. Cán lại chạy trốn đến Kinh Châu, bị Đô úy Thượng Lạc là Vương Diễm lùng bắt được, đem chém. Cuộc chiến này quả là vô cùng gian khổ, Tào Tháo làm bài “Khổ hàn hành” để ghi nhớ lại, viết rằng:

Ảnh dẫn theo youtube.com
Ảnh dẫn theo youtube.com

Bắc thượng Thái Hàng sơn, gian tai hà nguy nguy!
Dương trường bang cật quật, xa luân vị chi tồi
Thụ mộc hà tiêu sắt, bắc phong thanh chính bi
Hùng bi đối ngã tôn, hổ báo hiệp lộ đề
Khê cốc thiểu nhân dân, tuyết lạc hà phi phi
Diên canh trường thán tức, viễn hành đa sở hoài
Ngã tâm hà phẫn uất? Tứ dục nhất đông quy
Thuỷ thâm kiều lương tuyệt, trung lộ chính bồi hồi
Mê hoặc thất cố lộ, bạc mộ vô túc lâu
Hành hành nhật dĩ viễn, nhân mã đồng thời cơ
Đảm nang hành thủ tân, phủ băng trì tác my
Bi bỉ “Đông Sơn” thi, du du linh ngã ai! 

Dịch nghĩa: Xuôi miền Bắc vượt lên núi Thái Hàng, cao chót vót thật là gian nguy! Đường đi trên dốc núi quanh co như ruột dê. Bánh xe muốn gãy đổ. Cây cối hiu hắt buồn bã làm sao! Nghe gió bắc thổi thật sầu não. Beo gấu ngồi xổm trước mặt. Hổ báo kêu gào ở giữa đường. Khe vực không có người dân nào ở. Mưa tuyết rơi mịt mù. Dài cổ kêu than cực khổ. Viễn chinh chất ngất nhiều nỗi. Tâm can u uất nghẹn ngào. Muốn trở về miền Đông ngay. Nước sâu cầu lại gãy. Đường chính đi quanh co. Mê hoặc lạc mất đường. Trời chiều không biết ở lại đâu. Ngày ngày đi mãi xa xôi ròng rã. Người ngựa đói meo. Lấy đòn gánh làm củi. Đập băng để nấu cháo ăn. Bi phẫn quá làm thơ Đông Sơn. Nỗi buồn này dài dằng dặc! (Bản dịch từ thivien.net).

Câu thơ chất phác, không màu mè nhưng giọng thơ thì đầy khí lực, miêu tả những cảnh tượng vô cùng tráng lệ, gió tuyết đan xen trên đường chinh phạt, đồ ăn thức uống kham khổ, thực là sầu thảm muôn phần. Giọng thơ vừa trầm hùng, vừa bi thiết, mang đậm phong cách thơ ca Tào Tháo.

Năm 207 (tức Kiến An năm thứ 12), tháng 2, Tào Tháo từ đất Hung Nô trở về Nghiệp Thành, lệnh rằng: “Ta khởi nghĩa binh trừ bạo loạn, đến nay trải 19 năm, đánh đâu thắng đó, há phải công lao riêng mình? Đó thảy đều là sức lực của các bậc hiền sĩ đại phu vậy. Nay thiên hạ vẫn còn chưa yên, ta đang muốn cùng hiền sĩ đại phu hợp sức bình định, nếu hưởng công lao một mình, sao ta có thể yên lòng? Vậy gấp rút định công, phong thưởng cho những người ấy“.

Tháo bèn phong thưởng rất hậu cho hơn 20 người, tất cả đều được làm Liệt hầu. Những người còn lại cũng theo thứ bậc mà nhận thưởng, thụ phong. Ngay cả đến con côi của những binh tướng tử trận vì việc công cũng được ban ân nặng nhẹ khác nhau, chẳng hề sơ suất. Tháo lại dâng biểu lên Hán đế xin phong cho Tuân Úc làm Vạn Tuế đình hầu, tháng 3 lại cho Tuân Úc thực ấp 1000 hộ.

Tuân úc, mưu sỹ tài ba bên cạnh Tào Tháo. Ảnh dẫn theo youtube.com
Tuân úc, mưu sỹ tài ba bên cạnh Tào Tháo. Ảnh dẫn theo youtube.com

 

(Còn nữa)

Theo Đại Kỷ Nguyên Tiếng Trung 
Văn Nhược biên dịch 

1 Luận

Your email address will not be published. Required fields are marked *